કાટકોણ પ્રિઝમની આકૃતિ દોરો જેના માટે વસ્તુ અને પ્રતિબિંબ સમાન કદના હોય.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) કાટકોણ પ્રિઝમ માટે કે જેમાં વસ્તુ અને પ્રતિબિંબ સમાન કદના હોય,પ્રિઝમનો ઉપયોગ એવી રીતે કરવો જોઈએ કે જેથી પ્રકાશના કિરણો પૂર્ણ આંતરિક પરાવર્તન અનુભવે અને મોટવણી $m = 1$ મળે.
આ ત્યારે થાય છે જ્યારે વસ્તુને ચોક્કસ અંતરે મૂકવામાં આવે જેથી પ્રિઝમમાં પ્રવેશતા કિરણો કર્ણ (hypotenuse) સપાટી દ્વારા પરાવર્તિત થાય.
$45^{\circ}-45^{\circ}-90^{\circ}$ ના પ્રિઝમમાં,જો પ્રકાશ ટૂંકી બાજુઓમાંથી એકને લંબ રૂપે પ્રવેશ કરે,તો તે કર્ણ સપાટી પર $45^{\circ}$ ના ખૂણે આપાત થાય છે.
કાચ માટે ક્રાંતિકોણ આશરે $42^{\circ}$ હોવાથી,$45^{\circ}$ એ ક્રાંતિકોણ કરતા મોટો હોવાથી પ્રકાશનું પૂર્ણ આંતરિક પરાવર્તન થાય છે.
આમ,રચાતું પ્રતિબિંબ ચત્તું અને વસ્તુના કદ જેટલું જ હોય છે,જે પરાવર્તક પ્રિઝમ તરીકે કાર્ય કરે છે.

Explore More

Similar Questions

પ્રિઝમ માટે વિચલન કોણ $(\delta)$ અને આપાતકોણ $(i)$ વચ્ચેનો આલેખ કેવો હોય છે?

$A$ જેટલા વક્રીભવન કોણ ધરાવતા પ્રિઝમની પ્રથમ વક્રીભવન સપાટી પર પ્રકાશનું કિરણ લંબરૂપે આપાત થાય છે. આ કિરણ પ્રિઝમમાંથી બહાર નીકળતી વખતે સપાટીને સમાંતર (grazing emergence) બહાર આવે છે. જો પ્રિઝમનો અડધો ભાગ (છાયાંકિત ભાગ) કાઢી નાખવામાં આવે,તો તે જ કિરણ:

પ્રિઝમકોણ $A$ ધરાવતા પ્રિઝમના દ્રવ્યનો વક્રીભવનાંક કેટલો હોવો જોઈએ જેથી પ્રકાશ તેમાંથી પસાર થઈ શકે?

પ્રિઝમ માટે વિચલન કોણ $(\delta)$ અને આપાતકોણ $(i)$ વચ્ચેનો આલેખ દોરવામાં આવે છે. લગભગ સાચો આલેખ કયો છે?

$15^o$ ના ખૂણાવાળા કાચના પ્રિઝમનો વક્રીભવનાંક $\mu_1 = 1.5$ છે,તેને $\mu_2 = 1.75$ વક્રીભવનાંક ધરાવતા બીજા કાચના પ્રિઝમ સાથે જોડવામાં આવે છે. આ પ્રિઝમનું સંયોજન વિચલન રહિત વિભાજન (dispersion without deviation) ઉત્પન્ન કરે છે. બીજા પ્રિઝમનો ખૂણો ......$^o$ હોવો જોઈએ.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo